Կրկնություն

1․ Հաշվիր արտահայտության արժեքը․

ա) 4 • (-5) • 8 • (-2) • (-4) = 
4 • (-5) = -20
-20 • 8 = -160
-160 • (-2) = 320
320 • (-4) = -1280

բ) (-5) • (-20) • 3 • (-7) • 2 =
(-5) • (-20) = 100
100 • 3 = 300
300 • (-7) = -2100
-2100 • 2 = -4200

գ) (-7) • (-1) • 3 • (-5) • (-9) = 
(-7) • (-1) = 7
7 • 3 = 21
21 • (-5) = -105
-105 • (-9) = 945

դ) (-1) • 1 • (-6) • (-14) • 5 =
(-1) • 1 = -1
-1 • (-6) = 6
6 • (-14) = -84
-84 • 5 = -420

2․ Հաշվիր
ա) +38 : (-19) = -2
բ) -60 : (-30) = 2
գ) -72 : (+8) = -9
դ) -55 : (-5) = 11
ե) -300 : (+3) = -100
զ) +837 : (-1) = -837
է) 0 : (-14) = 0
ը) -121 : (-11) = 11
թ) +39 : (-13) = -3

3․ Գրքում կա 300 էջ։ Անին կարդացել է գրքի 60%-ը։ Գրքի քանի՞ էջ դեռ պետք է կարդա Անին։

300:100×60=180
300-180=120

Աշխարհագրական մոդուլի ամփոփում

Թեմա 1․ Ընդհանուր նկարագիր (1–6 հարցեր)

  1. Ի՞նչ է ուսումնասիրում աշխարհագրությունը։
    Աշխարհագրությունը ուսումնասիրում է Երկիրը նրա բնությունը, բնակչությունը և դրանց փոխազդեցությունը
  2. Որո՞նք են աշխարհագրության երկու հիմնական ճյուղերը։
    Բնական աշխարհագրություն և հասարակական աշխարհագրություն
  3. Ի՞նչ է ուսումնասիրում բնական աշխարհագրությունը։
    Ուսումնասիրում է բնությունը լեռներ, գետեր կլիմա բույսեր և կենդանիներ
  4. Ի՞նչ է ուսումնասիրում հասարակական աշխարհագրությունը։
    Ուսումնասիրում է մարդկանց կյանքը բնակչություն, քաղաքներ տնտեսություն
  5. Ի՞նչ գիտություն է երկրաբանությունը և ինչով է զբաղվում։
    Երկրաբանությունը ուսումնասիրում է Երկրի կառուցվածքը ապարները և հանքանյութերը
  6. Ինչո՞ւ է կարևոր ուսումնասիրել աշխարհագրությունը։
    Որպեսզի հասկանանք Երկիրը, ճիշտ օգտագործենք ռեսուրսները և պահպանենք բնությունը

 Թեմա 2․ Երկիր մոլորակը (7–13 հարցեր)

  1. Ո՞ր մոլորակի վրա է ապրում մարդը։
    Մարդը ապրում է Երկիր մոլորակի վրա
  2. Ինչպիսի՞ ձև ունի Երկիրը։
    Երկիրը գրեթե գնդաձև է կլոր բայց փոքր-ինչ տափակված բևեռներում
  3. Ինչո՞ւ են փոխվում օրը և գիշերը։
    Օրը և գիշերը փոխվում են որովհետև Երկիրը պտտվում է իր առանցքի շուրջ
  4. Ինչո՞ւ են փոխվում տարվա եղանակները։
    Եղանակները փոխվում են, որովհետև Երկիրը պտտվում է Արեգակի շուրջ և նրա առանցքը թեքված է
  5. Նշիր Երկրի ներքին կառուցվածքի երեք հիմնական շերտերը։
    Կեղև, Մանտիա, Միջուկ
  6. Ի՞նչն է Երկիրը դարձնում յուրահատուկ մոլորակ։
    Երկիրը յուրահատուկ է, որովհետև այստեղ կա կյանք ջուր, օդ և հարմար պայմաններ կենդանի օրգանիզմների համար
  7. Ինչո՞ւ է կարևոր պահպանել Երկիրը։
    Կարևոր է պահպանել Երկիրը, որովհետև դա մեր միակ տունն է և դրա պահպանությունը ապահովում է մարդկանց կենդանիների և բույսերի կյանքը։

 Թեմա 3․ Մայրցամաքներ, աշխարհամասեր, օվկիանոսներ (14–20 հարցեր)

  1. Քանի՞ մայրցամաք կա Երկրի վրա, և որոնք են դրանք։
    Երկրի վրա կա 6 մայրցամաք
    Եվրասիա
    Աֆրիկա
    Հյուսիսային Ամերիկա
    Հարավային Ամերիկա
    Ավստրալիա
    Անտարկտիդա
  2. Ի՞նչ տարբերություն կա «մայրցամաք» և «աշխարհամաս» հասկացությունների միջև։
    Մայրցամաքը մեծ ցամաքային տարածք է բնական սահմաններով
  3. Որո՞նք են Երկրի չորս մեծ օվկիանոսները։
    Խաղաղ օվկիանոս
    Ատլանտյան օվկիանոս
    Հնդկական օվկիանոս
    Հյուսիսային սառուցյալ օվկիանոս
  4. Ո՞ր մայրցամաքն է ամենամեծը։
    Ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիա է
  5. Ո՞ր մայրցամաքն է ամբողջությամբ ծածկված սառույցով։
    Դա Անտարկտիդա մայրցամաքն է։
  6. Ո՞ր մայրցամաքն է ամենափոքր չափերով։
    Ամենափոքր մայրցամաքը Ավստրալիա է։
  7. Ինչո՞ւ է կարևոր իմանալ մայրցամաքների և օվկիանոսների աշխարհագրական դիրքը։
    Դա օգնում է հասկանալ
    որտեղ են գտնվում երկրները

02.04-03.04

  1. Поставьте прилагательные, данные в скобках, в сравнительную и превосходную степени.

1. Её обеды всегда более (вкусные), чем мои. 2. Эта лодка значительно (прочная), чем та, которую мы видели у причала. 3. В чаще голоса всегда звучат более (глухо), чем на опушке леса. 4. Двоим нести такой груз, конечно, (легко). 5. Его оценки событий стали (резкие). 6. Его голос стал (жёсткий, сухой и строгий). 7. На рынке те же товары стоят (дёшево), чем в магазине. 8. Этот подъём (крутой), а тот более (пологий). 9. На юге звёзды (яркие), чем на севере. 10. Эту сессию я сдал (плохо), чем предыдущую. 11. Дорога стала (гладкая, ровная), без ухабов. 12. Не лейте много воды, иначе глина станет (жидкая), чем это необходимо для производства посуды. 13. Придите (поздно). 14. Ущелье стало (узкое). 15. Я люблю чай (сладкий).

2. Образуйте простую сравнительную степень.

Образец: Длинный — длиннее.

  1. Красивый — красивее красивейщий
  2. Холодный — холоднее
  3. Высокий — выше
  4. Дорогой — дороже дорожайщий
  5. Тихий — тише
  6. Молодой — моложе
  7. Узкий — уже
  8. Широкий — шире

3. Замените простую форму составной

Образец: Быстрее — более быстрый.

  1. Умнее — …
  2. Интереснее — …
  3. Больше — …
  4. Ниже — …
  5. Глубже — …

4. Найдите и исправьте ошибки

  1. Этот спектакль был более интереснее.
  2. Моя сестра старше меня на два года.
  3. Её дом более ближе к школе.
  4. Эта задача легчее

Լավաշի մասին

Լավաշը հայկական ավանդական հաց է, որը թխում են թոնիրում։ Այն անալի սպիտակ հաց է, որը պատրաստվում է ցորենի ալյուրից։
Հայաստանում լավաշ հացը հայտնի էր դեռ ավելի քան երեք հազար տարի առաջ: Արտաշատ քաղաքի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է հնագույն գետնափոր թոնիր: Լավաշն իսկական հայկական հաց է, այն թխում էին միմիայն կանայք: Թխում են թրծված, հողի մեջ թաղված հատուկ կավե գլանա

Գործնական քերականություն․ Առաջադրանք 11

Ածական անուն

Առարկայի հատկանիշ ցույց տվող բառերը ածականներն են: Օրինակ՝ ծանր բեռերկարավուն սենյականշահախնդիր ընկերություն:

Ածականները պատասխանում են ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր հարցերին:

Ածականները չեն հոլովվում, բայց եթե խոսքի մեջ հանդես են գալիս գոյականաբար, կարող են հոլովվել եզակի և հոգնակի թվով: Օրինակ՝ Սպիտակը մաքրության խորհրդանիշն է: Ես խաղում եմ սպիտակներով:
Բայց կան բառեր, որոնք հավասարապես կարող են հանդես գալ և՛ իբրև գոյական, և՛ իբրև ածական:
Օրինակ աղքատ, բարեկամ, խենթ, դավաճան, խավար, ծերունի, հիվանդ, հարևան, հարազատ, հարուստ, գող, որբ, սուտասան, սուրբ, դպրոցական, զինվորական, կտրիճ և այլն:

Ածականները, ըստ իմաստի, լինում են որակական և հարաբերական:

Որակական ածական

Որակական ածականը ցույց է տալիս առարկայի որակը, որպիսությունը, հատկությունը, որը հատուկ է տվյալ առարկային։ Որակական ածականներն ունեն համեմատութան երեք աստիճան՝ դրականբաղդատականգերադրական։

  • Դրական աստիճանը ածականի ուղիղ ձևն է, որը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշն ինքնին՝ առանց համեմատելու այլ առարկաների հետ։

Օրինակ՝ լավ մարդ։

  • Բաղդատական աստիճանը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշի ավել կամ պակաս լինելը նույն հատկանիշի նկատմամբ։

Կազմվում է ածականի դրական աստիճանին ավելացնելով ավելի (առավելական բաղդատական), նվազ կամ պակաս (նվազական բաղդատական ) բառերը։ Օրինակ՝ ավելի լավ մարդ, պակաս լավ մարդ։

  • Գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշի գերազանց լինելը այլ առարկանների նույն հատկանիշից։

Կազմվում է ածականի դրական աստիճանին ավելացնելով ամենից բառը կամ ֊ամենա նախածանցը կամ էլ ֊(ա)գույն վերջածանցը։ Օրինակ՝ ամենից լավ մարդ, ամենալավ մարդ, լավագույն մարդ։

Հարաբերական ածական

Հարաբերական ածականը ցույց է տալիս ինչ֊որ մի առարկայի հատկանիշը մեկ այլ առարկայի հարաբերությամբ։

Հարաբերական ածականը ցույց է տալիս առարկայի՝

  • ինչից լինելը՝ բրոնզաձույլ արձան, կաշվե պայուսակ,
  • որ տեսակին պատկանելը՝ ավարտական դասարան,
  • ինչին կամ ում պատկանելը՝ հայրական տուն։

Գրի՛ր վարժությունները։

1. Ընդգծի՛ր ածականները․ որոշի՛ր տեսակը (որակական (դրական, բաղդատական, գերադրական)և հարաբերական:


Երկաթե(Հարաբերական ածական) կամք, կապույտ(Հարաբերական ածական) աչքեր, ամենից լավ(Որակական, գերադրական աստիճան) տուն, խոր (Որակական)միտք , ավելի թեթև (որակական, բաղդատական աստիճան) աշխատանք, ամենալավ (գերադրական աստիճան) ընկեր, տափակ (որակական ածական) տանիք, թարմ ձուկ , ավելի մեծ ծառ,(որակական, բաղդատական աստիճան) սլացիկ բարդի, ոսկի բնավորություն (հարաբերական ածական) , տափակ խոսք, սուր աչք, խոր ձոր, հայրական օջախ (հարաբերական), ընկերական խաղ (հարաբերական), ֆուտբոլային թիմ (հարաբերական):

2.  Տրված բառերից յուրաքանչյուրին «ինչպիսի՞» հարցին պատասխանող մի քանի բառ ավելացրո՛ւ(աշխատիր չկրկնել): Որոշի՛ր ածականների տեսակները (որակական, հարաբերական)։

Օրինակ՝ քարե, բարձր, երկհարկանի, բնակելի, գեղեցիկ տուն:

Քույր – ժպտերես, բոյով

, եղբայր – կատակասեր, բարի

մայր – հոքատար,

. հայր,

տատիկ,

պապիկ:

3. Տրված գոյականներին այնպիսի ածանց ավելացրո՛ւ կամ հանի՛ր, որ դառնան ածականներ, ։


Գիշեր, վեճ, շղթա, ընկեր, ֆուտբոլ, սեր, վախ, ուրախություն, ժպիտ, լույս, հույս քար, լրջություն, համերաշխություն, մայր, խաղ։

4. Ա և Բ շարքի համապատասխան արմատներով կազմի՛ր բարդ բառեր: Կազմածդ բառերն ի՞նչ խոսքի մաս են։


Ա) հաստ, թանկ, խիստ, սաղարթ, առատ, հորդ
Բ) պահանջ, խիտ, ձեռն, գին, բուն, առատ

թանկագին, հաստաբուն,

Ա) աստղ, փուշ, շեկ, քաղցր, արագ, գիրկ
Բ) համ, հեր, վազ(ք), տերև, զարդ, բաց

քաղցրահամ

5. Բառաշարքերում ընդգծի՛ր 5 ածական:


1.Անգղ, ցածր, վատ, ավարտ, ծանր, ավազան, մանուշակագույն, գրտնակ, գոտի, ագահ:
2.Առասպել, կաղ, ամայի, գորգ, ամբոխ, աշխույժ, անիվ, մեծագույն, աղմկոտ, գետին:
3. Երգեցիկ,  ամփոփում, արդարադատ,  ազգանուն, հպարտ, բազմություն, անկախ, հոգնակի, վազք, ընկերություն:

6.Գրիր տրված բառերի նույնարմատ հականիշ ածականները:

Գեղեցիկ-

շքեղ-
ցածրակարգ-
երերուն-
տարակուսելի-
ներքուստ-
զարդարուն-
ամոթխած-
անաղմուկ-
անարատ-
քաղցրահամ-
ծանրաբարո-
ժպտադեմ-
բարեգութ-
արդարացի-
լավագույն-
նորագույն-

7. «Ինչպիսի՞» հարցին պատասխանող բառերը տեքստից գտի՛ր և հանի՛ր:

Ասում են, թե դաժան կոկորդիլոսն իր խեղճ զոհին ուտելուց հետո իսկական արցունքներ է թափում: Ի՞նչ է` վայ­րենի կոկորդիլոսը թշվառ զոհին  խղճո՞ւմ Է: Գիտակ մարդիկ ասում են, որ կերածը  մարսելու ժամանակ նրա օրգանիզմում ուրիշ գեղձեր էլ են գրգռվում, որից և աչքերից թափվող արցունքանման հեղուկ է առաջանում: Այդ սուտ, կեղծավոր լացը նկատի ունեն. երբ մեկի մասին ասում են, թե՝ «կոկորդիլոսի արցունք Է թափում»:

Անտարկտիդայի աշխարհագրական դիրքը, ափագծերը

Մեծությամբ 5-րդն է: Գրեթե ամբողջությամբ սառցապատ է: Այստեղ պետություններ չկան: Ամենացուրտ և քամոտ մայրցամաքն է: Հարավային բևեռը Անտարկտիդայում է, իսկ հյուսիսայինը՝ Արկտիկայում: Դրանք երկրագնդի հակադիր կողմերում են:

Անտարկտիդան մեր մոլորակի` մեծությամբ հինգերորդ մայրցամաքն է: Գտնվում է Երկրագնդի ծայր հարավում և ամբողջովին սառցապատ է: Ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի, Հնդկական օվկիանոսի և Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով, որոնք մշտապես ծածկված են լողացող սառցալեռներով (այսբերգներով): Անտարկտիդան և նրա շուրջը գտնվող օվկիանոսային հատվածները միասին, մինչև Հարավային բևեռային շրջանը, կոչվում են Անտարկտիկա (հունարեն «անտի»՝ հակառակ, և Արկտիկա բառերից):

Միևնույն ժամանակ սա միակ մայրցամաքն է, որը չունի ծայրակետեր, քանի որ միակ ծայրակետը կարող է լինել հյուսիսայինը և եթե սահմանված լիներ, ապա կգտնվեր Անտարկտիկական թերակղզու վրա, որը մայրցամաքի միակ խոշոր և հայտնի թերակղզին է: Այն ուղղված է դեպի Հարավային Ամերիկան, որը Անտարկտիդային միակ մոտ մայրցամաքն է:

Աշխարհի ֆիզիկական քարտեզը և Անտարկտիդայի աշխարհագրական դիրքը դրանում

4.jpg

Անտարկտիդան Հարավային Ամերիկայից բաժանվում է Դրեյկի փոթորկոտ նեղուցով, որն ամենալայնն է աշխարհում, սակայն քիչ կիրառական իր անբարենպաստ աշխարհագրական դիրքի պատճառով:

Մի քանի մետրանոց ալիքները սովորական են Դրեյկի նեղուցում։

Անտարկտիդայի ափերի մոտ կարելի է հանդիպել մի շարք ծովերի, որոնք հիմնականում անվանակոչվել են այստեղ հասած ծովագնացների անուններով և տարվա մեծ մասը սառցածածկ են: Այսպես, Անտարկտիկական թերակղզու երկու կողմերում են գտնվում Ուեդդելի (Ատլանտյան օվկիանոսի տարածք) և Բելինսհաուզենի (Խաղաղ օվկիանոսի տարածք) ծովերը: Վերջինիս արևմտյան հարևաններն են Ամունդսենի և Ռոսսի ծովերը, իսկ մայրցամաքի՝ Անտարկտիկական թերակղզուն հակադարձ հատվածում է Համագործակցության ծովը:

Անտարկտիդայի ափերի մոտ կղզիները նույնպես քիչ են, իսկ Անտարկտիկայի սահմաններում միակ խոշորը Կերգելեն կղզիախումբն է Հնդկական Օվկիանոսի տարածքում:

Անտարկտիդա մայրցամաքի ափագծի քիչ մասնատված լինելը առաջին հերթին պայմանավորված է դրա հիմքում ընկած Անտարկտիկական հնագույն պլատֆորմով, որը զբաղեցնում է մայրցամաքի տարածքի մեծ մասը: Միևնույն ժամանակ դա է պատճառը, որ Անտարկտիդայի մակերևույթը հիմնականում հարթավայրային է կամ կազմված ցածր լեռներից: Միայն Անտարկտիկական թերակղզու և դրան հարակից գոտու տարածքն է գտնվում Խաղաղօվկիանոսյան Հրե Օղակ կոչվող գեոսինկլինալի գոտում, ինչի պատճառով այստեղ տիրապետող են բարձր լեռները: Մասնավորապես Անտարկտիկական թերակղզու տարածքում է գտնվում ամենախոշոր լեռնաշղթան՝ Անտարկտիկական Անդերը, որոնք իրենց անունը ստացել են հարևան Հարավային Ամերիկայի Անդյան լեռներից, քանի որ դրանց շարունակությունն են Անտարկտիդայի տարածքում: Այդ նույն ուղղության վրա է գտնվում նաև մայրցամաքի ամենաբարձր կետը՝ Վինսոն գագաթը (5140 մ), որն իր բարձրությամբ շատ քիչ է զիջում Մասիս լեռանը (5165 մ): Անտարկտիկական թերակղզու հարևանությամբ է գտնվում նաև մայրցամաքի գործող հրաբուխը՝ Էրեբուսը:

Ո՞րն է Անտարկտիդայի աշխարհում զբաղեցրած տեղը մեծությամբ մայրցամաքների շարքում։

Ինչու է Անտարկտիդան համարվում աշխարհի ամենացուրտ և քամոտ մայրցամաքը։

Ինչպիսի՞ն է Անտարկտիդայի աշխարհագրական դիրքը և որ օվկիանոսներով է շրջապատված։

Ինչու՞ Անտարկտիդան համարվում է միակ մայրցամաքը, որը չունի ծայրակետեր։

Որտե՞ղ է գտնվում Անտարկտիդայի միակ խոշոր և հայտնի թերակղզին, և ինչու է այն կարևոր։

Նշե՛ք Անտարկտիդայի և հարևան մայրցամաքների միջև գտնվող ամենալայն նեղուցը և այն՝ բնութագրեք։

Որո՞նք են Անտարկտիդայի ափերի մոտ գտնվող հիմնական ծովերը և ո՞ւմ անուններով են դրանք անվանակոչվել։

Ինչո՞ւ են Անտարկտիդայի ափերը քիչ մասնատված և ինչու՞ է նրա մակերեսը հիմնականում հարթավայրային։

Ո՞ր լեռնաշղթան է գտնվում Անտարկտիկական թերակղզում և ինչու է այն նման հարևան Հարավային Ամերիկայի Անդյան լեռներին։

Ո՞րն է Անտարկտիդայի ամենաբարձր լեռը։

Простая форма превосходной степени

умный — умнейший;
красивый — красивейший;
крепкий — крепчайший.

Составная форма превосходной степени прилагательных
Составная форма превосходной степени прилагательных похожа на составную сравнительную степень. Она тоже складывается из начальной формы прилагательного и вспомогательных слов: «самый», «наиболее», «наименее». Вот так:

легкий — самый легкий, наиболее/наименее легкий;
грустный — самый грустный, наиболее/наименее грустный.

Есть еще один способ образования превосходной степени сравнения: сравнительная степень прилагательного + слово «всех» (форма родительного падежа местоимения «все»). Например:

интересный — интереснее всех;
громкий — громче всех;
слабый — слабее всех.

Образуйте простую форму сравнительной и превосходной степеней прилагательных. Поставьте ударение.

Красивый, пр.…ятный, счас…ливый, спокойный, удобный, ужасный, пр…красный, пр…лежный, пр…чудливый, пр…влекатель ный, пр…зрительный, старый, искусный, св…бодный, дорогой, сухой, твёрдый, богатый, крутой, густой, простой, толстый, чистый, громкий, мелкий, горький, сладкий, мягкий, лёгкий, долгий, ранний, старый, тонкий, далёкий, горький,
малый, плохой, хороший.

Անտարկտիդայի աշխարհագրական դիրքը, ափագծերը

Մեծությամբ 5-րդն է: Գրեթե ամբողջությամբ սառցապատ է: Այստեղ պետություններ չկան: Ամենացուրտ և քամոտ մայրցամաքն է: Հարավային բևեռը Անտարկտիդայում է, իսկ հյուսիսայինը՝ Արկտիկայում: Դրանք երկրագնդի հակադիր կողմերում են:

Անտարկտիդան մեր մոլորակի` մեծությամբ հինգերորդ մայրցամաքն է: Գտնվում է Երկրագնդի ծայր հարավում և ամբողջովին սառցապատ է: Ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի, Հնդկական օվկիանոսի և Խաղաղ օվկիանոսի ջրերով, որոնք մշտապես ծածկված են լողացող սառցալեռներով (այսբերգներով): Անտարկտիդան և նրա շուրջը գտնվող օվկիանոսային հատվածները միասին, մինչև Հարավային բևեռային շրջանը, կոչվում են Անտարկտիկա (հունարեն «անտի»՝ հակառակ, և Արկտիկա բառերից):

Միևնույն ժամանակ սա միակ մայրցամաքն է, որը չունի ծայրակետեր, քանի որ միակ ծայրակետը կարող է լինել հյուսիսայինը և եթե սահմանված լիներ, ապա կգտնվեր Անտարկտիկական թերակղզու վրա, որը մայրցամաքի միակ խոշոր և հայտնի թերակղզին է: Այն ուղղված է դեպի Հարավային Ամերիկան, որը Անտարկտիդային միակ մոտ մայրցամաքն է:

Աշխարհի ֆիզիկական քարտեզը և Անտարկտիդայի աշխարհագրական դիրքը դրանում

4.jpg

Անտարկտիդան Հարավային Ամերիկայից բաժանվում է Դրեյկի փոթորկոտ նեղուցով, որն ամենալայնն է աշխարհում, սակայն քիչ կիրառական իր անբարենպաստ աշխարհագրական դիրքի պատճառով:

Մի քանի մետրանոց ալիքները սովորական են Դրեյկի նեղուցում։

Անտարկտիդայի ափերի մոտ կարելի է հանդիպել մի շարք ծովերի, որոնք հիմնականում անվանակոչվել են այստեղ հասած ծովագնացների անուններով և տարվա մեծ մասը սառցածածկ են: Այսպես, Անտարկտիկական թերակղզու երկու կողմերում են գտնվում Ուեդդելի (Ատլանտյան օվկիանոսի տարածք) և Բելինսհաուզենի (Խաղաղ օվկիանոսի տարածք) ծովերը: Վերջինիս արևմտյան հարևաններն են Ամունդսենի և Ռոսսի ծովերը, իսկ մայրցամաքի՝ Անտարկտիկական թերակղզուն հակադարձ հատվածում է Համագործակցության ծովը:

Անտարկտիդայի ափերի մոտ կղզիները նույնպես քիչ են, իսկ Անտարկտիկայի սահմաններում միակ խոշորը Կերգելեն կղզիախումբն է Հնդկական Օվկիանոսի տարածքում:

Անտարկտիդա մայրցամաքի ափագծի քիչ մասնատված լինելը առաջին հերթին պայմանավորված է դրա հիմքում ընկած Անտարկտիկական հնագույն պլատֆորմով, որը զբաղեցնում է մայրցամաքի տարածքի մեծ մասը: Միևնույն ժամանակ դա է պատճառը, որ Անտարկտիդայի մակերևույթը հիմնականում հարթավայրային է կամ կազմված ցածր լեռներից: Միայն Անտարկտիկական թերակղզու և դրան հարակից գոտու տարածքն է գտնվում Խաղաղօվկիանոսյան Հրե Օղակ կոչվող գեոսինկլինալի գոտում, ինչի պատճառով այստեղ տիրապետող են բարձր լեռները: Մասնավորապես Անտարկտիկական թերակղզու տարածքում է գտնվում ամենախոշոր լեռնաշղթան՝ Անտարկտիկական Անդերը, որոնք իրենց անունը ստացել են հարևան Հարավային Ամերիկայի Անդյան լեռներից, քանի որ դրանց շարունակությունն են Անտարկտիդայի տարածքում: Այդ նույն ուղղության վրա է գտնվում նաև մայրցամաքի ամենաբարձր կետը՝ Վինսոն գագաթը (5140 մ), որն իր բարձրությամբ շատ քիչ է զիջում Մասիս լեռանը (5165 մ): Անտարկտիկական թերակղզու հարևանությամբ է գտնվում նաև մայրցամաքի գործող հրաբուխը՝ Էրեբուսը:

Ո՞րն է Անտարկտիդայի աշխարհում զբաղեցրած տեղը մեծությամբ մայրցամաքների շարքում։

Ինչու է Անտարկտիդան համարվում աշխարհի ամենացուրտ և քամոտ մայրցամաքը։

Ինչպիսի՞ն է Անտարկտիդայի աշխարհագրական դիրքը և որ օվկիանոսներով է շրջապատված։

Ինչու՞ Անտարկտիդան համարվում է միակ մայրցամաքը, որը չունի ծայրակետեր։

Որտե՞ղ է գտնվում Անտարկտիդայի միակ խոշոր և հայտնի թերակղզին, և ինչու է այն կարևոր։

Նշե՛ք Անտարկտիդայի և հարևան մայրցամաքների միջև գտնվող ամենալայն նեղուցը և այն՝ բնութագրեք։

Որո՞նք են Անտարկտիդայի ափերի մոտ գտնվող հիմնական ծովերը և ո՞ւմ անուններով են դրանք անվանակոչվել։

Ինչո՞ւ են Անտարկտիդայի ափերը քիչ մասնատված և ինչու՞ է նրա մակերեսը հիմնականում հարթավայրային։

Ո՞ր լեռնաշղթան է գտնվում Անտարկտիկական թերակղզում և ինչու է այն նման հարևան Հարավային Ամերիկայի Անդյան լեռներին։

Ո՞րն է Անտարկտիդայի ամենաբարձր լեռը։

Խնդիրներ «Տոկոսներ» թեմայից

Դասարանական աշխատանք

1.  Խանութ առաքեցին 2500 կգ լոլիկ։ Առաջին օրը վաճառեցին այդ ամբողջ ապրանքի 30%-ը։ Քանի՞ կգ լոլիկ մնաց վաճառելու։

2. Տանձի չրի զանգվածը թարմ տանձի զանգվածի 20%-ն է։ Քանի՞ կգ չիր կստացվի 350 կգ թարմ տանձից։ 

3. Բարձրագույն կրթություն ունեցողների միջին աշխատավարձը 225 000 դրամ է, չունեցողներինը՝ 150 000 դրամ։ Քանի՞ տոկոսով է բարձրագույն կրթություն ունեցողների միջին աշխատավարձը ավելի բարձրագույն կրթություն չունեցողների միջին աշխատավարձից։

4. Խառատը մինչև ընդմիջում տաշեց 24 մանրակ, ինչը հերթափոխային պլանի 60%-ն է։ Քանի՞ մանրակ է տաշում խառատը մեկ հերթափոխում։

5. Զբոսաշրջիկները անցան երթուղու 75%-ը, և նրանց մնում էր անցնել ևս 5 կմ։ Ինչքա՞ն է երթուղու երկարությունը։

6. Միսը եփելիս կորցնում է իր զանգվածի 40%-ը։ Որքա՞ն եփած միս կստացվի 6 կգ թարմ մսից։

7. Ակցիայի արդյունքում ապրանքների գներն իջել են 20%-ով։ Ինչքա՞ն պետք է վճարել վերնաշապիկի համար, եթե նրա սկզբնական գինը 8000 դրամ էր։

8. Ծրագրավորողի աշխատավարձը բարձրացել է 15%-ով։ Ինչքա՞ն է նոր աշխատավարձը, եթե մինչև բարձրացումը 300 000 դրամ էր։ 

9. Նորածնի քաշը 3 կգ էր։ Մեկ ամիս հետո նա կշռում էր 4 կգ 200 գ։ Քանի՞ տոկոսով է ավելացել նրա քաշը։ 

10. Մեկը իր ունեցած գումարից 4000 դրամ նվիրաբերեց մանուկների ֆոնդին։ Ինչքա՞ն գումար ուներ այդ մարդը, եթե նվիրել է իր ունեցածի 2%-ը։

Լրացուցիչ առաջադրանք

1. Դպրոցում 400 աշակերտ է սովորում, որի 52%-ը աղջիկներ են։ Գտիր տղաների քանակը։ 

2. Խաղողը չորացնելիս կորցնում է իր զանգվածի 70%-ը։ Ինչքա՞ն չամիչ կստացվի 80 կգ թարմ խաղողից։

3. Ապրանքն արժեր 5000 դրամ։ Նրա գինը բարձրացավ  20%-ով։ Քանի՞ դրամով բարձրացավ գինը։

4. Միսը եփելիս կորցնում է իր զանգվածի 40%-ը։ Որքա՞ն թարմ միս պետք է վերցնել, որ ստացվի 6 կգ եփած միս։

5. Համաձուլվածքի 40%- ը անագ է, 2%-ը՝ ոսկի, իսկ մնացած մասը՝ կապար։ Քանի՞ գրամ անագ, ոսկի և կապար կա այդ համաձուլվածքի 300 գրամում։ 

Տասնորդական կոտորակ

Ա. Համեմատում (1-10)

Լրացրեք բաց թողնված վանդակը (<, >, =)

  1. 5.4    >  5.39
  2. 0.12  =   0.120
  3. 14.05    <    14.5
  4. 0.007      <     0.07
  5. 123.1   >   123.099
  6. 8.9   <   9.1
  7. 0.56    >   0.559
  8. 2.34     <    2.43
  9. 10.01    <   10.10
  10. 0.045   =    0.0450

Բ. Գումարում և հանում (11-25)

Հաշվեք արտահայտության արժեքը

  1. 2.5 + 3.4=5.9
  2. 12.8 + 0.15=12.23
  3. 0.05 + 1.005=1.055
  4. 45.9 + 5.1=50.10
  5. 7.23 + 2.77=9.100
  6. 9.8 – 4.3=5.5
  7. 15.4 – 2.15=13.11
  8. 1.0 – 0.09=0.01
  9. 20.5 – 10.25=10.20
  10. 5.67 – 0.6=5.07
  11. 12.3 + 4.56 + 0.1=16.86
  12. 100 – 0.01=99.99
  13. 0.45 + 0.55 – 0.1=0.9
  14. 8.91 – 3.4 + 1.2=6.71
  15. 2.002 + 0.998=3

Գ. Բազմապատկում 10, 100, 1000, 10000-ով (26-38)

Հիշեք՝ ստորակետը տեղափոխվում է դեպի աջ

  •   0.5 x 10=5
  •   1.25 x  10=12.5
  •  0.004 x 100=0.4
  •   3.1415 x 100=314.15
  •   0.07 x 1000=70
  • 12.8 x 1000=12800
  • 0.00056 x 10000=5.6
  • 9.1 x 10000=91000
  • 0.1 x 100=10
  • 23.456 x 10=234.56
  • 0.001 x 1000=1
  • 0.08 x 10000=800
  • 1.5 x 100=150

Դ. Բաժանում 10, 100, 1000, 10000-ի վրա (39-50)

Հիշեք՝ ստորակետը տեղափոխվում է դեպի ձախ

  • 5.8 :10=0.58
  • 125.4 :10=12.54
  • 45.0 :100=0.45
  • 0.9 : 100=0.009
  • 1230.5 : 1000=1.2305
  • 7.0 : 1000=0.007
  • 85600 : 10000=8.56
  • 12.4 : 10000=0.00124
  • 0.05 : 10=0.005
  • 345 : 100=3.45
  • 1.1 : 1000=0.0011
  • 100 : 10000=0.01